Hydrofiele doeken – oorsprong en betekenis van de naam hydrofiel

De naam ‘hydrofiel’ zal zwangere mama’s en kersverse ouders niet onbekend in de oren klinken. Tot de babyuitzet van elke baby behoren tegenwoordig multifunctionele hydrofiele doeken van miniformaat tot XXL-doeken. Ze zijn een must-have in elk gezin met baby’s en jonge kinderen, want de voordelen van deze stof zijn eindeloos. Maar eigenlijk is deze comfortabele textielstof helemaal niet zo nieuw, integendeel! De kwalitatieve eigenschappen werden al eeuwen geleden ontdekt… Er ontstaat echter soms verwarring rond de verschillende namen die men eraan geeft, zoals muslins, swaddles, tetra- of hydrofiele doeken. Eigenlijk dekt de vlag zo’n beetje dezelfde lading, maar de term  ‘hydrofiel’ verwijst vooral naar de eigenschappen die voor baby’tjes en hun ouders een overtuigend argument zijn. Dit soort textiel is namelijk bijzonder ‘water absorberend’ of ‘hydrofiel’!

De exotische roots van hydrofiele stoffen

Al in de oudheid werden de kwaliteiten van hydrofiele doeken erg op prijs gesteld. Als we even in de geschiedenis duiken, dan zou ontdekkingsreiziger Marco Polo er al over hebben geschreven in zijn reisverslag ‘Il Milione’ (De wonderen van de Oriënt) in 1298. Volgens hem zou de stof afkomstig zijn uit Mosul in het huidige Irak. Daaraan wordt de Engelse naam ‘muslin’ gelinkt en de veelgebruikte term ‘mousseline’. In de 17de eeuw werd Bengalen (voornamelijk Dhaka in het huidige Bangladesh) het centrum van waaruit hoog kwalitatieve mousseline naar onze contreien uitgevoerd. Vandaar dat deze ragfijne, delicate textiel ook ‘Bengaalse mousseline’ werd genoemd. De comfortabele, vederlichte, ademende en veelzijdige mousselinestof veroverde snel het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk, en wat later ook de rest van de westerse wereld.

Griekse link met hydrofiel

De moderne naam ‘hydrofiel’ legt het accent op een van de voornaamste eigenschappen van deze textiel. De naam is samengesteld uit twee Griekse termen: ‘hydro’, dat ‘water’ betekent en ‘filos’ dat vriend betekent. Een simpele vaststelling, die ook helemaal klopt, want hydrofiele stoffen zijn goeie vriendjes met water: ze slorpen heel goed vocht op en houden dit vast. Ideaal voor babyluiers dus! Op wat ze eeuwen geleden al wisten, spelen de hedendaagse fabrikanten opnieuw in, met moderne technologieën voor het productieproces, en de ‘hydrofiele’ voordelen spelen ze uit in nog meer toepassingen dan luiers! Denk maar aan spuug- en monddoekjes, slabbetjes, poetsdoekjes, beschermende onderleggers in het bedje, op de vloer…

Het chemische productieproces van hydrofiel textiel

Bij het chemische productieproces speelt water een belangrijke rol. Een hydrofiel molecuul vormt waterstofbruggen tussen polaire moleculen met O-H- en N-H-bindingen. Daardoor krijgt hydrofiel textiel zijn sterke vocht absorberende eigenschappen. Hydrofiele doeken worden soms ook tetradoeken genoemd. In die benaming verwijst ook ‘tetra’ naar het chemische verwerkingsproces. Tetra staat voor het cijfer ‘vier’ in het Grieks, en geeft aan dat het gaat om moleculen met vier gelijkaardige substituanten. Dat zijn atomen of een atoomgroep die in een molecuul een of meer waterstofatomen kan vervangen.

Verschillen tussen muslin, mousseline en hydrofiel textiel

Zowel hydrofiele doeken als mousseline worden gemaakt uit katoenvezels. Het verschil zit hem vooral in de manier waarop de stof wordt geweven. Mousseline is een vederlichte, ragfijne en zachte, transparante stof, die wordt geweven in effenbinding uit licht getwist garen. (Katoen)mousseline heeft een uitgesproken structuur en je vindt deze stof in uiteenlopende kwaliteiten, van ultrafijn tot grof geweven, in dubbel gaas of zelfs drielaags. De Engelse benaming ‘double gauze’ maakt het onderscheid duidelijk. Hydrofielkatoen daarentegen heeft bijna altijd één laag. Bij de weeftechniek wordt afwisselend één inslagdraad afwisselend over en onder één kettingdraad gelegd. De typische, open structuur is zeer herkenbaar en er wordt ook vaak een wafelpatroon gebruikt.

Diverse namen voor hydrofiel textiel maar dezelfde eigenschappen

Onthoud vooral dat, ongeacht de naam waarmee hydrofiel textiel wordt omschreven, alle producten dezelfde positieve eigenschappen hebben. Of een winkel van babyartikelen of een webshop ze aanbiedt als muslins, swaddles, tetradoeken, hydrofiel katoen, hydrofiele doeken of mousseline…, de naam maakt niet zoveel uit. Sowieso gaat het altijd om zachte, soepele, vederlichte, comfortabele stoffen met uitstekende vocht absorberende en ademende kwaliteiten. Daarbij is het ‘hydrofiele’ of ‘water absorberende’ aspect een van de belangrijkste troeven. Ouders van baby’tjes en peuters zien in hydrofiele luiers enorme voordelen. Maar de vochtabsorptie is ook een enorm voordeel die nog meer toepassingen kent: als snoetenpoetsdoekje, of als onderlegger op een verschoningskussen, in het babybedje, of als speelkleedje is het een hulp bij kleine of grotere ‘vochtongelukjes’.